Bir iş kurmak isteyen herkes gibi biz koçların da kafasında her an uçuşan binlerce fırsat, proje ve hedef var. En büyük sıkıntımız ise bu fikirleri toparlayıp hayata geçirememek.”Nereden başlamalı, nasıl işe girişmeli, atılacak doğru adımlar neler” hep ortak sorularımız… İş planımızı oluşturmakla ilgili yazı dizisinin bu bölümünde, hem iş hem de kişisel hedefleriniz için ömür boyu kullanacağınız sağlam bir sistemi paylaşıyorum.

Hedeflerimizi nasıl gerçekleştirebileceğimizin bilmek hem iş hayatımız hem de özel yaşantımızda sahip olmamız gereken en kritik becerilerden birisidir. O nedenle iş planımızın bu bölümüne diğer başlıklardan çok daha fazla zaman (yani yazı) ayıracağım.

 

Aşağıdaki yöntem benim kendi icadım değil. Bu yazıda paylaşacağım yöntem David Alen’ın geliştirdiği verimlilik yönetimi sisteminin yani GTD‘nin (Getting Things Done) bir parçası.

 

Önce önemli temel  bilgiler:

 

İster işimizle ilgili,  isterse kişisel olsun ve hatta tamamen soyut olan bütün HEDEFLERİMİZ aslında gerçekleştirmek istediğimiz birer PROJEDİR. 

 

Bu hedeflerimizin (projelerimizin) başarısı aşağıdaki şu iki kritik faktöre bağlı:

  • Net bir şekilde tanımlanmış sonuçlar ve bu sonuçlara doğru götürecek net bir şekilde tanımlanmış “sonraki adımlar”
  • Yapılacak düzenli gözden geçirmelere ait güvenilir bir hatırlatma sistemi

(not: “sonraki adım” = yapılacak bir sonraki fiziki eylem)

 

Tekrar edeyim, (1) hedefimizi (projemizi) iyi bir şekilde planlar ve sonra da (2) sıkı bir şekilde takip edersek, bu hedefi gerçekleştirmemizi garanti altına almış oluruz.

 

Yapacağımzı şey beynimizin doğal hedef planlama ve gerçekleştirme yöntemini modelleyerek yukarıdaki bu iki adımı bilinçli bir şekilde nasıl uygulayacağımızı öğrenmek.

 

Her bir adımı detaylı bir şekilde anlatmadan önce yöntemin genel olarak ne olduğuna bir bakalım.

 

Özetle yöntem şu:

 

Beynimiz, yapmak istediği büyük ya da küçük bütün görev ve projeleri (yani hedeflerini) kendiliğinden ve doğal bir şekilde aşağıdaki bu 5 aşamadan geçerek tamamlıyor.

 

  1. Amacı ve prensipleri tanımlamak (defining purpose and prinsiples)
  2. Sonucu göz önüne getirme (outcome visioning)
  3. Beyin fırtınası (brainstorming)
  4. Organize ve tasnif etme (organizing)
  5. “Sonraki adımı” tanımlama/ belirleme  (identifying actions)

 

Bu süreci iş hedeflerimizi örnek alarak da anlatacağım ama önce daha basit bir örnekle başlayalım.  David Allen kitabında “akşam yemeğe çıkmak” örneğini vermiş. Biz de burada aynı örnek üzerinden gidelim.

 

Örnek Hedefimiz:

 

“akşam yemeğe çıkmak”

 

Beynimizin yaptığı ilk iş bu hedefin amacını araştırmak:

 

1- Amacı ve Kuralları Tanımlamak

 

Akşam yemeğe çıkmayı düşündüğümüzde yani aklımıza böyle bir fikir geldiğinde beynimizin ilk yaptığı şey bu fikrin amacını sorgulamaktır.

 

Neden yemeğe çıkıyoruz?

 

Beynimiz, bu şekilde hedefi gerçekleştirmedeki maksadımızı öğrenmek ister. Altında yatan asıl niyeti ya da asıl neye ulaşmak istediğimizi anlamaya çalışır.

Bu son derece kritik bir sorudur ve cevabı çok çok önemlidir. Çünkü hedefle ilgili her şey, her türlü detay vereceğimiz cevaba göre şekillenecektir. Nitekim aşağıdaki farklı amaçlara göre durumun kafanızda nasıl şekilden şekle girdiğini gözlemleyin.

 

Karın doyurmak…

Arkadaşlarla güzel vakit geçirmek…

Doğum günü kutlaması yapmak…

Sevgiliyle “çıkmak”…

Olası bir iş bağlantısı kurmak…

Müşterileri ağırlamak…

 

Muhtemelen, her bir farklı cevaba göre kafanızdaki “akşam yemeği” şekil değiştirip durdu. Aldığımız cevaba göre işin rengi süreli değişti.

İşte beynimiz ilk iş olarak “hangi maksatla, ne amaçla?” diye sormasının nedeni; karnımızı doyurmak için çıkacağımız bir yemek ile müşteri bağlamak için çıkacağımız yemeğin tamamen birbirinden farklı şeyler olması ve farklı farklı hazırlıklar gerektirmesi.

Hatta, aynı akşam yemeği ile ilgili her şey sadece bizim maksadımızın değişmesiyle birlikte tamamen değişir.

Sadece arkadaşlarımızla buluşacaksak başka, grupta hoşlandığımız birisiyle yakınlaşmak istiyorsak başka, olası bir iş bağlantısı kurmak istiyorsak “yemek” bambaşka bir boyuta taşınır.

 

Dikkat ederseniz her bir cevaba göre bu hedefimize uygulayacağımız KURALLAR da tamamen değişir.

Karnımızı doyurmak için en yakın pideciye üzerimizde bir kot, bir gömlekle gidebiliriz. Ortalama 15 dakikada evden çıkabiliriz. Fakat, akşam yemeğe çıkmamızın nedeni sevgilimizle buluşmaksa eğer,  işin rengi değişiverir 🙂 15 dakikada değil hazır olmak muhtemelen üzerimize ne giyeceğimize bile karar veremeyiz. 🙂

Yani amacımıza göre uygulayacağımız kurallar tamamen değişir ya da esner.

 

İkinci aşamaya geçmeden önce her zaman olduğu gibi sizi bu bilgileri  hemen uygulamaya davet etmek istiyorum.

 

[box type=”info”]

Mini Uygulama

 

İster kağıt kalem alın,  isterseniz 2-3 dakika kendinize düşünme zamanı ayırın ve şu soruların cevaplarını kendi içinizde bir araştırın:

İşiniz ya da özel hayatınızla ilgili bir hedef belirleyin. Şimdi,

– Bu hedefi gerçekleştirerek ne elde etmeyi amaçlıyorsunuz?

– Hangi sonuçları elde etmek istiyorsunuz?

– Niyetiniz ve maksadınız ne?

(Merak etmeyin, yeni ve bambaşka fikirler keşfetmek değil amacımız, zaten daha önce belki binlerce kez düşündüğünüz şeyleri hızlı bir şekilde bir kenara not etmeniz yeterli)

devam etmeden önce yukarıdaki soruları cevapladığınızdan emin olun:

 

– Her bir farklı amacı düşündüğünüzde hedefiniz kafanızda nasıl değişiklikler gösteriyor?

– Bu hedefi gerçekleştirerek ulaşmak istediğiniz farklı amaçlar için farklı kurallar var mı? Neler değişiyor? Hangi kuralları değiştirebilirsiniz?

 

Son sorulara gelelim:

– Elde etmek istediğiniz bu farklı amaçları tek bir hedef koyarak gerçekleştirmeniz mümkün mü?

-Ne kadar mümkün?

-Kazanmak istediğiniz bu farklı farklı amaçlar için acaba birbirine benzeyen bir kaç tane farklı hedef koysanız nasıl olur?

[/box]

 

Bu uygulamayı bir de biz koçların en önemli hedeflerinden birisi üzerinden bakalım mı?

 

“koçluk yapmak”

 

– Bu hedefi gerçekleştirerek ne elde etmeyi amaçlıyoruz?

 

İnsanlara yardım etmek,

topluma katkıda bulunmak,

para kazanmak,

koç olarak özgüvenimi yükseltmek,

koçluk tekniklerimi geliştirmek

koçluk okulunda öğrendiklerimi pekiştirmek

yeni koçluk programımı test edip, gerekli yerlerini düzeltmek

kendimi aileme, eşime, çevreme ispatlamak

kendime ispatlamak

koçluk yapabileceğimi görmek

koçluk yapabileceğimi göstermek

“Uzman” kimliğimi oluşturmak için koçluk saatlerimi arttırmak

ICF akreditasyonu için gerekli koçluk saatlerimi doldurmak

Bütçeme katkıda bulunmak

Hala hazırdaki mesleğime katkı sağlamak

Çalıştığım işten ayrılıp, kendi işimi yapabilmek

kendime yardım edebilmek

kendi kendime koçluk yapabilmek

zaten sürdürdüğüm (danışmanlık, eğitmenlik vb.) işimin yanına yeni bir ürün eklemek

 

….

 

Bir tek hedefle pek çok amaca ulaşmayı istiyoruz. Hedeflerle ilgili sorunlarımızın kökeninde biraz da bu istek yatıyor. Bütün niyetlerimizi tek bir hedefle gerçekleştirme isteği… Fakat niyetlerimizin bir kısmını aynı hedefin içinde güdemeyeceğimizi fark edemiyoruz.

Her gün yaptığımız, dolayısıyla muazzam bir tecrübe biriktirdiğimiz hedeflerimizle ilgili böyle bir hataya elbette daha az düşüyoruz.

Örneğin, hepimiz müşterilerimizle çıkacağımız iş yemeğine sevgilimizi de götürerek aynı zamanda “romantik bir akşam yemeğini” aradan çıkartamayacağımız çok iyi biliyoruz! 🙂

 

Fakat tecrübe eksikliği yaşadığımız konularla ilgili olarak bu hataya kolayca düşerek örneğin daha ilk koçluklarımızda hem danışanlarımızı deneme tahtası olarak kullanmaya, hem yüklü miktarda paralarını almaya; hem tecrübemizi arttırmaya hem de ofisimizin masraflarını karşılayacak paraları kazanmaya niyetleniyoruz.

 

(Teşbihte hata olmaz derler. Elbette aranızdan bazıları kendi özel koşulları gereği bunların bir kısmını  birlikte yapabilecek durumda olabilir. Örneğin zaten hazır bir müşeri kitleniz varsa ve zaten uzman olarak bir ün yapmışsanız bu ek beceriyi entegre ederken başka maksatlar da gütmeniz sizi zorlamayacaktır. Fakat çoğumuz için maalesef durum yukarıdaki gibi görünüyor.)

 

Hedefimizle ilgili maksadımızı netleştirmemiz ve önceliklendirmemiz başarı için hayati bir önem taşıyor.

Amaçlarınızı bir sıraya dizmeniz gerekse hangileri önce gelmeli, hangileri bunları izlemeleri?

Her bir amacınız için farklı bir “koçluk yapmak” hedefi geliştirmeye ihtiyaç duyuyor olabilir misiniz?

 

Yukarıda daha önce açıkladığım gibi hedefimizin altında yatan maksada göre o hedefimizle ilgili kurallar da değişir (değişebilir)

Koçluk eğitimini tamamlamış fakat henüz hiç koçluk yapmamış, ya da çok az koçluk yapmış  2 farklı kişiyi ele alalım örneğin

İkisinin de amacı “koçluk yapmak”

  1. Kişinin“koçluk yapmak” istemekteyi asıl maksadı eğitimde öğrendiği teknikleri pekiştirmek, koçluk seanslarını ve süreçlerini takılmadan sorunsuz bir şekilde yürütebilecek tecrübeyi kazanmak ve “gerçek müşterilerin” karşısına çıkabilecek kadar işi iyi yapıyor olabilmek “olsun
  2. Kişinin“koçluk yapmak” istemekteki maksadı ise para kazanıp, çektiği eğitim kredisinin taksitlerini ödeyebilmek ya da tuttuğu ofisin kirasını çıkarabilmek.

 

Unutmayın bu iki kişi de sertifikalarını yeni aldılar ve henüz hiç ya da çok az tecrübeleri var.

 

Sizce bu iki kişiden hangisinin işi daha kolay? Sizce bu iki kişiden hangisinin “koçluk yapma” hedefine ulaşması daha olası?

 

Örneğin 1. kişi, her hangi bir yerde karşılaştığı her hangi birisine “Merhaba, ben koçluk eğitimi aldım ve bu konudaki becerilerimi iyice pekiştirmek üzere bana yardım edecek kişiler arıyorum. Sen ilgilenir misin? Bu arada senin konularını da koçluk yöntemiyle çözebileceğimize inanıyorum. Birlikte şu kadar, bu kadar seans çalışmaya ne dersin?” demesi çoğu durumda hedefine ulaşması için yani “koçluk yapabilmesi” için yeterli olur.

 

Gelelim 2. kişiye: İkinci kişinin işi bu kadar kolay mı?

Müşterisine şunu diyebilir mi?

“Sizin üzerinizde uygulayacağım teknikleri sınıfta 1 bilemediniz 2 kere ancak yaptım! Bu işe aslında yeni başlıyorum sizi de bir tür deneme tahtası olarak kullanacağım. Amaaa, piyasadaki ortalama fiyatın altına düşemem. Sizden tam ücret alırım. “ diyebilir mi?

E der tabii ki….

Ama “koçluk yapmak” hedefine ne zaman ulaşır? Asıl soru ve sorun bu…

 

Beni yanlış anlamanızı istemem. Bu 2. kişinin para kazanmayı istemesinde yanlış olan hiç birşey yok. Elbette hepimiz nihayetinde para kazanmak için bu işi yapıyoruz, yapmak istiyoruz. Ama bu niyetimiz acaba bizim tecrübe durumumuzla, bilgi birikimimizle, oluşturduğumuz uzmanlığımızla ne kadar örtüşüyor?

 

Bu 2. kişi acaba para kazanma niyetini bir süre için ertelese ve işi öğrenmeyi, tecrübe kazanmayı, itibarını geliştirmeyi ve uzmanlığını duyurmayı öncelikli amaçları haline getirse nasıl olur?

( İnsanlara bedava bile koçluk teklif etseniz birileri bulmanın ne kadar zor olduğunu biliyorum ki bunu kolaylaştırmak için yapabileceğiniz bir sürü şey var… Fakat burada asıl anlatmak istediğim hedefinizin arkasındaki tek bir niyete ulaşmak bile bu kadar zor iken bir çok amaca aynı anda ulaşmaya çalışmak işi çok çok çok daha zor hale getiriyor.)

 

Unutmayın, nasıl yediğiniz her akşam yemeğinin farklı farklı maksatları olabilirse; sizin yapacağınız her koçluğun da farklı farklı maksadı olabilir.

Belki belirli bir süre tecrübe kazanmak için; sonra reklam ve tanımınızı yapmak için, ondan sonra aklınızdaki parayı kazanmak için “koçluk yapmayı” hedeflemek iyi bir fikir olabilir.

 

“Hedeflerinizi netleştirin, hedeflerinizi netleştirin” diye yıllarca kafamıza sokmaya çalıştıkları bilginin özündeki anlam işte tam da bu noktada yatıyor. Hedefimizin altında yatan asıl niyeti netleştirmek; işimizi inanılmaz bir şekilde kolaylaştıracaktır.

Ayrıca şunu da belirtmekte fayda var: Hedeflerimizin altınaki niyetleri irdelemek demek içlerinden sadece bir tanesini seçip diğerlerini tamamen kenara itmek demek değildir.

Bu irdelemeyi yapmak hangi niyetleri eş zamanlı gerçekleştirip hangilerini gerçekleştiremeyeceğinize dair size bir öngörü sağlayacaktır.

Niyetlerinizi şöyle bir inceleyip birlikte yürütebileceklerinizi bir araya getirip diğerlerini ayrı hedefler olarak tasarlamak faydalı olabilir.

 

Elbette hedefimizle ilgili başarımızı etkileyen milyonlarca etken var. Ancak bu temel konuyu çözmeden ilerlememiz imkansız, çünkü beynimiz ancak niyetimiz netleştiğinde işe girişip sağlıklı ve uygulanabilir planlar yapmaya başlıyor.

Alta yatan gayemiz netleştiğinde beynimiz kendiliğinden içsel planlama sürecimizi başlatır ve planlama işine geçer. Bir sonraki yazıda bu planlama sürecini detaylı bir şekilde anlatacağım.

 

Siz hedeflerinizin altında birden fazla amaç yakaladınız mı? Bu farklı amaçlar hedefinizle ilgili kurallarda değişiklikler ya da esnemeler yapmanızı sağlıyor mu? Bu amaçlarınızı farklı hedefler olarak tanımlamak sizin de işinizi kolaylaştıracak gibi görünüyor mu? Kendi hedefinize dair perspektifinizde bir değişiklik oldu mu?

 

Yorumlarınızı beklerim ve yazımı beğendiyseniz sosyal medyada paylaşırsanız sevinirim.

 

 

 

 

Yorumlar

yorumlar